Een klassieke bankgift is een eenvoudige manier om vermogen over te dragen.
Maar wat als u als schenker toch een zekere controle wil behouden?
Dan biedt de combinatie met een tak 23-vermogensstructuur interessante mogelijkheden.
november 07 - 2025
Schenken zonder loslaten: hoe een tak 23-vermogensstructuur zowel controle als comfort kan bieden
Hier zijn 5 voordelen die vaak over het hoofd worden gezien:
1. Behoud van controle via aanvaarding van begunstiging
Wanneer de begunstigde van een tak 23-verzekering zijn rechten formeel aanvaardt (conform artikelen 186 en 187 van de Wet op de Verzekeringen van 4 april 2014), ontstaat een juridisch bindende situatie: de verzekeringnemer kan de polis niet meer eenzijdig wijzigen of afkopen zonder toestemming van de begunstigde. Dit creëert een slotvaste controle voor de schenker, die via een pacte adjoint de begunstiging kan laten aanvaarden en zo de bestemming van het vermogen bewaakt.
2. Behoud van beheersmandaat via afstand van rechten
De schenker kan via een afstand van het beheersmandaat in de polis bepalen dat hij het beleggingsbeleid blijft sturen, zelfs na de schenking. Juridisch blijft de verzekeraar eigenaar van de onderliggende activa, maar het mandaat laat toe om arbitragetransacties en fondskeuzes te blijven bepalen.
Let wel: dit moet correct worden ingericht om fiscale ficties of schijnconstructies te vermijden, zoals bevestigd in rechtspraak rond fiscale fraude bij geveinsde polissen.
3. Bescherming tegen uitvoerbaar beslag
Een tak 23-verzekering is juridisch geen klassiek roerend goed, maar een vordering op een verzekeraar. Daardoor valt ze buiten het bereik van een uitvoerbaar beslag door schuldeisers van de begiftigde. Dit principe is bevestigd in diverse juridische analyses en wordt in de praktijk erkend als een beschermingsmechanisme, zeker bij familiale overdrachten of bij begiftigden met verhoogd financieel risico.
4. Inkomsten via een last op de bankgift (pacte adjoint)
Via een pacte adjoint kan een schenker een jaarlijkse last opleggen aan de begiftigde, bijvoorbeeld een lijfrente van 3 à 4% op de waarde van de geschonken polis. Dit biedt financiële zekerheid zonder het vermogen terug te nemen. VLABEL aanvaardt deze modaliteit, op voorwaarde dat de last duidelijk is omschreven en proportioneel blijft (bv. max. 50% van de geschonken waarde over de looptijd).
5. Beding van terugkeer bij vooroverlijden van de begiftigde
Een conventioneel beding van terugkeer zorgt ervoor dat de geschonken goederen bij het overlijden van de begiftigde terugkeren naar de schenker, zonder erfbelasting. VLABEL bevestigt in standpunt nr. 16030 dat dit werkt als een ontbindende voorwaarde.
Let op: sinds 1 januari 2023 geldt het nieuwe verbintenissenrecht (art. 5.147 BW), waardoor een optioneel beding van terugkeer enkel uitwerking heeft voor de toekomst, tenzij expliciet retroactieve werking wordt bedongen in de pacte adjoint. Zonder die clausule kunnen de goederen alsnog deel uitmaken van de nalatenschap van de begiftigde en dus belast worden.
Tak 23 vermogensstructuur versus burgerlijke maatschap: een vergelijking
Naast de tak 23-vermogensstructuur wordt ook de burgerlijke maatschap vaak ingezet om vermogen over te dragen met behoud van controle. Toch zijn er enkele belangrijke verschillen die het overwegen waard zijn.
Onderstaand schema brengt verduidelijking:
Aspect | Tak 23-structuur | Burgerlijke maatschap | |
Juridische bescherming | Geen rechtspersoonlijkheid, maar biedt wel juridische bescherming | Rechtspersoonlijkheid met bewuste onverdeeldheid | |
Administratieve last | Beperkte administratieve last Er is geen boekhoudplicht,
| Administratieve verplichtingen Sinds de hervorming van het ondernemingsrecht moet een maatschap:
| |
Controle bij schenking | Controle via pacte adjoint De schenker kan via een aanvaarde begunstiging, een beheersmandaat, een last tot inkomsten én een beding van terugkeer bij vooroverlijden de controle behouden en tegelijk fiscale optimalisatie realiseren. | Complexiteit bij schenking Aandelen van een maatschap zijn op naam en vereisen een notariële schenking, wat de overdracht minder flexibel maakt. | |
Fiscale behandeling | Mogelijkheid tot fiscale optimalisatie bij familiale overdracht. | Volledige fiscale transparantie De maatschap is volledig fiscaal transparant. Alle inkomsten worden rechtstreeks belast bij de maten, ongeacht of ze uitgekeerd worden of niet. |
Conclusie
Beide structuren kunnen waardevol zijn in vermogensplanning, maar de tak 23-vermogensstructuur biedt een eenvoudiger, discreter en juridisch robuust alternatief voor wie controle wil behouden zonder de complexiteit van een maatschap.
Zeker in combinatie met een pacte adjoint, vormt dit een krachtig instrument voor wie schenkt met visie.
Wenst u meer te weten over wat dit voor u kan betekenen?
Bij Connect luisteren we naar uw verhaal en helpen we u om uw vermogen met zorg en visie over te dragen.
Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Mathias: mathias@connect-ed.be – 0479 31 81 77
Charlotte: charlotte@connect-ed.be – 0494 87 05 73
Dries: dries@connect-ed.be – 0476 48 31 45
Ook binnen uw interesses
alle nieuwsberichten
